آینده اتریوم تا ۲۰۳۰ از نگاه ویتالیک بوترین؛ مسیر پیش‌ رو

ویتالیک بوترین، هم‌بنیان‌گذار اتریوم، در یک پست وبلاگی که روز یکشنبه منتشر شد، توضیح داد معماری اتریوم تا سال ۲۰۳۰ چگونه تغییر خواهد کرد. او شبکه‌ای را توصیف کرد که طراحی بلاکچین را با رمزنگاری مدرن ترکیب می‌کند.

بوترین در پستی در X که مقاله‌ای با عنوان «کامپیوتر جهانی رمزنگاری‌شده» (The cryptographic world computer) را معرفی می‌کرد، نوشت: «اتریوم دیگر واقعاً فقط یک بلاکچین نیست.» او اتریوم را «یک معماری ترکیبی که بلاکچین‌ها و رمزنگاری مدرن را با یکدیگر ترکیب می‌کند تا قابلیت‌های بسیار قدرتمندتری ایجاد کند» توصیف کرد.

آینده اتریوم تا ۲۰۳۰؛ دیدگاه و نقشه راه ویتالیک بوترین

بوترین گفت این مقاله تقریباً تمام برنامه‌هایی را توضیح می‌دهد که قرار است از فورک پس از Hegota، یعنی یکی از به‌روزرسانی‌های آینده شبکه، روی اتریوم اجرا شوند. نام Hegota نیز مانند به‌روزرسانی‌های قبلی اتریوم از ترکیب نام یک شهر میزبان Devcon، یعنی بوگوتا (Bogotá)، که نماینده لایه اجراست، با نام یک ستاره، یعنی هزه (Heze)، که نماینده لایه اجماع است، ساخته شده است.

بوترین در این مقاله نوشت که یک شبکه رمزنگاری مدرن مانند اتریوم پس از ارتقای Lean، «تا حد زیادی به دلایل تاریخی بلاکچین نامیده می‌شود». به گفته او، این معماری ایده‌های اصلی ساتوشی را با فناوری‌های قدرتمند جدید رمزنگاری ترکیب می‌کند؛ فناوری‌هایی که در سال ۲۰۰۹ هنوز وجود نداشتند یا به بلوغ کافی نرسیده بودند.

اصطلاح «اتریوم سبک» (Lean Ethereum) به مجموعه‌ای از به‌روزرسانی‌ها در طول چند سال اشاره دارد که به گفته بوترین در ماه ژوئیه، تقریباً تمام بخش‌های اصلی پروتکل را جایگزین خواهند کرد و از نظر گستردگی می‌توانند با The Merge، یعنی انتقال اتریوم از اثبات کار به اثبات سهام در سال ۲۰۲۲، قابل مقایسه باشند.

Hegota و پس از آن

بوترین با استناد به نقشه راه فنی «Strawmap» بنیاد اتریوم نوشت که Hegota، یعنی «فورکی که برای سال آینده برنامه‌ریزی شده است»، احتمالاً آخرین فورک «معمولی» اتریوم خواهد بود.

بیشتر بخوانید: تفاوت بیت کوین و اتریوم چیست؟ مقایسه کاربرد، شبکه و عرضه

او نوشت که پس از آن، تقریباً همه‌چیز شامل STARKهای بازگشتی، تأیید رسمی خودکار، الگوریتم‌های اجماع بسیار بهینه‌شده و مقاوم‌سازی کل سیستم در برابر تهدیدات کوانتومی خواهد بود.

STARKها، یا «اثبات‌های مقیاس‌پذیر و شفاف دانش» (Scalable Transparent Arguments of Knowledge)، نوعی اثبات رمزنگاری هستند که نشان می‌دهند یک محاسبه به‌درستی انجام شده است. در STARKهای بازگشتی، اعتبار سایر اثبات‌ها نیز اثبات می‌شود.

تأیید رسمی خودکار (Automated Formal Verification) از اثبات‌های ریاضی برای بررسی این موضوع استفاده می‌کند که آیا کد دقیقاً همان کاری را انجام می‌دهد که برای آن طراحی شده است یا خیر. رمزنگاری مقاوم در برابر کوانتوم نیز برای مقابله با حملات احتمالی رایانه‌های کوانتومی آینده طراحی شده است.

براساس پستی از بنیاد اتریوم که The Block در اوایل این ماه گزارش کرده است، انتظار می‌رود Glamsterdam، یعنی ارتقای پیش از Hegota، در سه‌ماهه چهارم سال ۲۰۲۶ منتشر شود. در ابتدا پیش‌بینی شده بود Glamsterdam، که نام آن از ترکیب Gloas و Amsterdam ساخته شده است، در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ اجرا شود.

حاشیه‌ نویسی وایت‌ پیپر بیت‌ کوین

بوترین در مقاله خود پنج بخش از وایت‌پیپر بیت‌کوین را حاشیه‌نویسی کرد تا نشان دهد طراحی اتریوم چگونه تغییر کرده و تا سال ۲۰۳۰ چگونه تغییر خواهد کرد.

بخوانید: مقایسه بلاکچین Sui و Solana – عملکرد، مقیاس‌ پذیری و آینده

برای مثال، به‌جای اینکه نودها هر بلاک را به‌طور کامل دانلود و دوباره اجرا کنند، طبق این مقاله می‌توانند داده‌ها را از طریق PeerDAS نمونه‌برداری کرده و یک SNARK، یعنی «اثبات کوتاه و غیرتعاملی دانش» (Succinct Non-Interactive Argument of Knowledge)، را تأیید کنند. SNARK یک اثبات رمزنگاری کوتاه است که نشان می‌دهد یک محاسبه به‌درستی انجام شده است.

PeerDAS که در دسامبر ۲۰۲۵ و همراه با ارتقای Fusaka اتریوم عرضه شد، به اعتبارسنج‌ها اجازه می‌دهد داده‌های blob را نمونه‌برداری کنند، به‌جای اینکه مجبور باشند تمام این داده‌ها را دانلود کنند. بوترین نوشت که این قابلیت «بعداً محتوای کامل بلاک‌ها را نیز پوشش خواهد داد».

بوترین همچنین نوشت که امضاها «خارج از زنجیره تجمیع خواهند شد و در هر بلاک تنها یک امضا روی زنجیره قرار خواهد گرفت». براساس EIP-8288، که او در ماه ژوئن همراه با توماس کوراتگر آن را پیشنهاد کرده است، «تنها نودهای ورودی امضاها و اثبات‌های منفرد را مشاهده می‌کنند».

او نوشت فرض پنهان وایت‌پیپر بیت‌کوین مبنی بر اینکه هر بلاک توسط یک مشارکت‌کننده ایجاد می‌شود، «در دنیای واقعی تا حد زیادی تضعیف شده است». به گفته بوترین، FOCIL و توسعه‌های احتمالی بعدی آن، ساخت بلاک با مشارکت چندین نفر و تقسیم اختیار را به شکل عمیق‌تری در معماری اتریوم تثبیت خواهند کرد.

FOCIL، یا «فهرست‌های اجباری تراکنش‌ها برای انتخاب فورک» (Fork-choice Enforced Inclusion Lists)، یکی از ویژگی‌های Hegota است که به چندین اعتبارسنج، به‌جای یک سازنده واحد بلاک، اجازه می‌دهد تراکنش‌های معتبر را به‌اجبار در بلاک‌ها قرار دهند.

پروتکل‌های حریم خصوصی مبتنی بر ZK-SNARKها، یعنی نسخه‌های دانش صفر SNARK که داده‌های زیربنایی را نیز مخفی نگه می‌دارند، از هم‌اکنون الزام وایت‌پیپر بیت‌کوین مبنی بر اعلام عمومی تمام تراکنش‌ها را نقض می‌کنند.

بوترین نوشت FOCIL و EIP-8288 باعث خواهند شد چنین تراکنش‌هایی «شهروندانی درجه‌یک» در شبکه باشند.

بوترین پیش‌بینی کرده است که تا سال ۲۰۳۰، فاصله زمانی بین اسلات‌ها، یعنی بازه‌هایی که در آن بلاک‌های جدید پیشنهاد می‌شوند، به ۴ تا ۸ ثانیه برسد و نهایی‌شدن تراکنش‌ها، یعنی نقطه‌ای که پس از آن امکان بازگرداندن یک بلاک وجود ندارد، در ۸ تا ۳۲ ثانیه انجام شود.

او نوشت: «خود اتریوم هرگز تأخیری در حد سرورها نخواهد داشت، اما زیرساختی که در اطراف آن ساخته می‌شود می‌تواند چنین عملکردی داشته باشد.»

تمرکززدایی برای افزایش عملکرد

بوترین نوشت تمرکززدایی که برای مدت طولانی «هزینه‌ای برای دستیابی به امنیت و استحکام شبکه» تلقی می‌شد، می‌تواند در «چند مورد محدود» به یک مزیت برای عملکرد تبدیل شود.

حتما بخوانید: چه زمانی استخراج بیت کوین ضررده می‌شود؟

او نوشت: «شبکه غیرمتمرکز اجازه می‌دهد حجم بیشتری از داده‌ها به‌صورت موازی ذخیره شوند. همچنین امکان انجام حجم بالایی از محاسبات به‌صورت موازی وجود دارد که در بسیاری از موارد داخل مم‌پول انجام می‌شود.»

او همچنین افزود: «در چند مورد، تمرکززدایی حریم خصوصی را افزایش می‌دهد، زیرا تنها شبکه‌های غیرمتمرکز می‌توانند فراداده‌ها را به‌طور مؤثر پنهان کنند؛ برای مثال اینکه داده‌ها و درخواست‌ها از کجا می‌آیند.»

در طراحی‌های اولیه اتریوم تلاش می‌شد وظایف میان کمیته‌هایی متشکل از مشارکت‌کنندگان تصادفی تقسیم شود، اما براساس مقاله، شبکه روش مناسبی برای تأیید صحت کار انجام‌شده نداشت.

بوترین نوشت: «اکنون با استفاده از رمزنگاری مدرن، این مشکل حل شده است و ضریب سربار ناشی از این راهکار نیز ماه‌به‌ماه در حال کاهش است.»

مسائل حل‌ نشده اتریوم

بوترین نوشت مدیریت و موازی‌سازی دسترسی به حجم بسیار زیادی از وضعیت اتریوم، یعنی سابقه جاری موجودی تمام حساب‌ها و داده‌های قراردادهای هوشمند، احتمالاً دشوارتر از کارآمد و ایمن‌کردن اثبات‌های دانش صفر خواهد بود.

او گفت اگر محوکردن تمایز (Indistinguishability Obfuscation)، روشی برای درهم‌سازی یک برنامه به‌گونه‌ای که بتواند بدون افشای کد خود اجرا شود، در عمل امکان‌پذیر شود، اتریوم ممکن است در آینده «یک تغییر بزرگ دیگر» را تجربه کند.

بوترین در ماه ژوئن، مبهم‌سازی یا Obfuscation را «غول نهایی» رمزنگاری توصیف کرده بود، اما روز یکشنبه نوشت که «تمام نتیجه‌گیری‌های این مقاله مدت‌ها پیش از در دسترس قرارگرفتن چنین فناوری‌ای قابل اجرا خواهند بود».

راستی! برای دریافت مطالب جدید در کانال تلگرام یا پیج اینستاگرام سورس باران عضو شوید.